Truyện ngắn của Trần Thị Thu Hà

NỖI BUỒN NGƠ NGÁC

Sáng chủ nhật.

 Ông Thanh đang lui cui xếp lại những chậu cây cảnh trước sân.

- Cháu chào chú! Chú ơi, cháu xin lỗi… có phải đây là nhà chú Thanh…? Một cô gái trẻ, ăn vận khá bắt mắt đứng bên cổng hỏi vọng vào.

- Ờ ờ phải! Đẩy cái cổng ra hộ chú! Tìm Thế phải không?

Tay phải kéo nốt cái chậu cây vào vị trí, tay trái ông Thanh vẫy vẫy. Xong xuôi, ông ngẩng lên nhìn, thốt nhiên thấy giật mình…

- Cháu là Duyên, con mẹ Ngọt, chú ạ! Thấy ông Thanh nhìn mình chăm chú, cô gái bèn tự giới thiệu.

Ánh mắt đăm đăm, ông Thanh lẩm bẩm: “Sao giống đến thế!”

Cô gái dường như nghe rõ lời ông, cười ròn tan:

- Chú thấy cháu giống mẹ phải không ạ? Cháu biết mà! Nhiều người bạn của bố mẹ cháu cũng nói thế.

- Ừ, giống! Mà cháu ra đây một mình ư? Thế còn…

- Mẹ cháu vẫn ở quê, còn cháu làm việc ở trên này. Hôm trước cô Dung về quê ăn giỗ cụ có đến nhà cháu chơi và cho mẹ cháu địa chỉ, số điện thoại, dặn lúc nào ra Hà Nội thì gọi cho cô.

- Ra vậy… Cháu vào nhà đi, đợi chú rửa qua cái tay một tí…

Ông Thanh lật bật lại bên vòi nước, vặn xòe xòe, như để che bớt niềm xúc cảm…

***

Hơn hai mươi năm trước, cậu bé Thanh ngày ngày chăn trâu, đốn củi ở bến Bàn Than. Những ngày hè nắng lửa, Thanh đằm mình xuống dòng nước sông xanh ve cùng con trâu đực rồi lại đầu trần chạy ngược triền dốc về mạn cửa rừng Hồ, nhặt những thân củi dẻ đã khô nỏ, vác xuống, chất lên mình trâu rồi thả bộ về nhà. Cùng lứa, có nhiều đứa cực hơn Thanh nhưng chẳng đứa nào siêng việc bằng cậu. Ban ngày đã vậy, buổi tối, mỗi khi cơm nước xong, Thanh lại vác cái vó lên vai lội dọc sông. “Tôm chạng vạng, cá rạng đông” nên cứ đến giờ cả nhà đi ngủ là Thanh về cùng giỏ tôm nặng trĩu. Thú nhất là đi cất vó luôn có con Ngọt xóm Chùa chạy theo cầm thính cho Thanh. Ngọt  mười lăm, kém Thanh ba tuổi nhưng tính còn trẻ con lắm, hồn nhiên vô tư đến độ không ngờ, suốt ngày cười cười nói nói… Mấy bà khó tính thì bảo Ngọt xinh xắn nhưng ngờ nghệch, vô duyên.

Vậy mà hai năm sau, năm 1971, khi Thanh chuẩn bị lên đường nhập ngũ thì mọi người mới phát hiện ra con Ngọt không chỉ biết cười mà còn biết khóc. Ngọt khóc ướt đẫm hai cánh tay, Thanh dỗ thế nào cũng không nín. Đêm cuối cùng, hai đứa đứng bên gốc sung đầu làng, chỉ nghe tiếng Ngọt thút thít. Mãi rồi, mới thấy Thanh lên tiếng: “Em sẽ chờ anh chứ?” Ngọt nấc ực, gật gật đầu. Đánh bạo, Thanh ôm Ngọt vào lòng. Thôi đừng khóc nữa, mai người ta đi rồi… Ngọt choàng tay qua cổ Thanh, rồi sực nhớ ra, cô bảo: “Em chẳng kịp chuẩn bị quà cho anh…”, rồi cúi xuống. Chỉ nghe “roạt” một tiếng, Ngọt dúi vào tay Thanh. Anh giữ cái này, thấy nó như là thấy em nhé!... Đêm mùa hạ trong veo, tiếng gió thổi lao xao trong những vườn bãi ven sông, văng vẳng tiếng côn trùng rỉ rả…

- Cháu công tác ở đâu nhỉ?

- Dạ, cháu làm báo ạ! Chú ơi, cô Dung cháu đi chợ hở chú?

- Ờ, chắc cô ấy lại rẽ vào đâu đó. Còn thằng Thế, từ tối hôm qua tới giờ, đã thấy về đâu!… Cháu ở lại ăn cơm với cô chú nhé!

- Xin phép chú, hôm khác cháu sẽ ở ăn cơm, còn hôm nay cháu đến cho biết nhà, lát nữa cháu phải đi công việc ạ!

Duyên vừa trả lời vừa ngó ra trước hiên, miệng xuýt xoa:

- Nhà chú trồng nhiều cây cảnh đẹp quá! Ba cháu ngày xưa cũng thích bon sai lắm… Nhưng hồi trước làm gì có điều kiện đâu chú…

- Ừ, hồi ấy ăn còn chả đủ nữa là… Ngày ba cháu mất, chú đang nằm viện chẳng về viếng được. Mà ba cháu đi cũng nhanh quá! Ờ… mới đó đã  mười mấy năm…

- Ba cháu bị ung thư gan, hình như còn bị nhiễm xạ nữa. Lính ra – đa mà chú. Ngày ấy, cháu còn bé nên cũng chẳng hiểu gì mấy. Chỉ thương ba khóc hết nước mắt thôi. À, chú Thanh ơi, hồi chiến tranh chú cùng đơn vị với ba cháu phải không ạ?

“Con bé này giống hệt tính mẹ, hay nói, hay hỏi. Mà sao nó lại hỏi mình vậy nhỉ? Chả lẽ cô ấy không cho con bé biết tí gì hay sao?” Vừa lau qua lau lại cái mặt bàn gỗ hương khảm xà cừ bóng lộn, ông Thanh vừa bần thần nghĩ ngợi…

***

Vừa vào chiến trường, đơn vị của Thanh nhận được lệnh tăng viện khẩn cấp tại thành cổ Quảng Trị. Nơi này được mệnh danh là “cối xay thịt khổng lồ”.  Phía trước và hai bên là là địch, phía sau là sông, vì vậy, Thanh biết phải chiến đấu bằng mọi giá. Nhưng không hiểu sao, ở trong Thanh vẫn luôn tồn tại một ý nghĩ đinh ninh là mình sẽ trở về. Sáu mươi chín ngày đêm quần nhau với địch, mỗi ngày hai trận bom B52, cứ mười lăm phút một trận pháo kích từ bên kia thành cổ, hai giờ đồng hồ lại có một trận pháo dội từ biển vào… Sau nhiều lần tăng viện, biết được ý đồ của địch là bỏ trống thành cổ để dội bom, quân ta được mật lệnh rút hoàn toàn khỏi mặt trận. Thanh nhớ, ngày đó, khi kiểm lại quân số chỉ còn có hơn ba mươi người. Trận cuối cùng, Thanh bị thương và bị sức ép. Anh phải nằm lại giữa rừng trong một trạm quân y dã chiến. Sau ba tháng chuyển thương, Thanh chuẩn bị được đưa ra Bắc thì anh hồi phục trí nhớ và vết thương cũng lành. Thanh quyết định quay trở lại tìm đơn vị, không thấy, anh được tiếp nhận vào một đơn vị công binh. Mấy lần gửi thư về cho gia đình, cho Ngọt nhưng chẳng thấy hồi âm. Thời buổi chiến tranh, những việc tưởng bình thường mà rất khó thực hiện. Dần dà, mải bận việc, lại chẳng cả có giấy bút mà viết thư nên đành thôi. Định bụng ít lâu xin về phép luôn thể. Chiến thắng cũng đã cận kề rồi…

Nghĩ thế, nên Thanh có biết đâu gia đình và địa phương đã làm lễ truy điệu cho anh từ mấy năm nay. Ngọt đã khóc anh suốt ròng cả tháng, chẳng chịu ăn uống, nói năng. Mẹ anh thương Ngọt, xin được nhận Ngọt làm con. Ai cũng chịu. Đến cuối năm 1974, Ngọt lấy chồng. Chồng của Ngọt là thủ trưởng đơn vị của cậu em họ Thanh. Lần ấy, bà dì Thanh đi thăm con, rủ Ngọt đi cùng. Rồi chẳng biết gặp gỡ trò chuyện thế nào mà chỉ mấy tháng sau, đơn vị đã cho người xuống nhà Thanh, đặt vấn đề cưới hỏi. Mẹ Thanh đứng ra lo liệu tất cả. Làng xóm cũng vui vẻ, chả trách cứ gì, chỉ có bố mẹ Ngọt là không bằng lòng. Ông bà cho như thế là bội bạc với người đã khuất.

Giải phóng miền Nam được tròn một tháng thì Thanh về đến nơi. Cả làng cả xã mừng đón người con tưởng đã thành mây thành gió, nay lại trở về bằng xương bằng thịt. Mẹ Thanh kể cho anh nghe mọi chuyện về Ngọt. Tối đó, khi mọi người đã đóng cửa, Thanh thơ thẩn ra đầu ngõ ngắm con đường làng quanh co quen thuộc. Hơn bốn năm thôi mà với Thanh, tưởng như dài lâu quá đỗi. Có phải vì thế sự đổi thay? vì người ta đã vội vui duyên mới?... Nhưng kìa, Ngọt đang đứng trước mặt anh. Chồng em vừa về, sai đi mua mấy cái bánh đa. Bánh đa ư? Ai còn bán bánh đa giờ này nữa? Thanh suýt phì cười song lại thôi. Qua ánh trăng mờ, anh thấy khuôn mặt Ngọt như trắng bệch ra. Anh ấy cũng khổ lắm! Em rất thương… Ngọt đừng nói nữa, anh hiểu cả rồi. Ngày mai chúng em sẽ về quê anh ấy. Tận Quảng Bình. Cũng chẳng còn ai, chỉ về để nhận mồ, nhận mả…

***

- Chú Thanh! Cháu có vật này gửi chú, của ba cháu… Tiếng Duyên cất lên, cắt ngang dòng suy nghĩ của ông Thanh. Mở chiếc túi giả da cô vẫn mang trên vai từ nãy tới giờ, Duyên lấy ra một chiếc phong bì, đưa cho ông già đang ngẩn người như không hiểu.

- Ba cháu trước lúc mất đã dặn mẹ phải trao tận tay cho chú. Nhưng không hiểu sao, mẹ cháu cứ giữ mãi đến giờ. Hôm nọ, cháu có nhắc thì mẹ cháu thở dài. Cháu bảo, mẹ phải tôn trọng ba chứ, rồi cầm luôn lá thư. Mẹ cháu cũng không đòi lại.

Ông Thanh ngắm nghía chiếc phong bì đã cũ rồi cẩn thận tách mép dán, rút ra một lá thư, chữ ngay ngắn và đẹp.

“Anh Thanh thân mến!

Đáng lẽ tôi không viết những dòng này gửi tới anh, nhưng vì trước khi ra đi, tôi muốn mọi việc được sáng tỏ, và cũng để con Duyên khỏi chịu thiệt thòi…

… Hôm anh về, tôi đã để Duyên đi gặp anh. Không nói thì anh cũng biết, việc sai đi mua bánh đa chỉ là cái cớ. Tôi thương Ngọt, cũng như Ngọt rất thương tôi, một kẻ đã mất hết gia đình sau một trận bom B52 của địch. Ngày gặp Ngọt, tôi chỉ là một thân xác muộn phiền, chỉ biết đắm chìm vào công việc… Anh em trong đơn vị đã tâm sự với Ngọt, đã nhờ Ngọt giúp tôi thoát khỏi cơn trầm uất. Và rồi, Ngọt đã làm được điều mọi người mong muốn... Biết mình không có khả năng mang lại hạnh phúc cho Ngọt, tôi dứt khoát từ chối tình cảm của người con gái kém tôi mười sáu tuổi, nhưng cô ấy khóc, nói chỉ cần có tôi là đủ…

… Mảnh vạt áo anh trả lại cho Ngọt đêm hôm đó, tôi vẫn giữ. Ngọt đã kể hết với tôi, mặc dù tôi không yêu cầu, vì thực ra đó cũng là tâm nguyện của tôi. Anh đã giúp tôi mang lại niềm hạnh phúc lớn lao cho Ngọt – điều mà tôi không thể làm được…”

Mắt ông Thanh như hoa lên, những dòng chữ nhòe nhoẹt nhảy múa. Ông ngước nhìn người con gái có mái tóc ngăn ngắn màu hạt dẻ đang mải mê ngắm những bồn cây được tỉa tót công phu. Con ông! Nó là con ông! Cái Duyên là con gái của ông! Tại sao đến bây giờ ông mới biết?... Lần ấy, Ngọt nói muốn đền đáp tấm tình của ông. Ông đã từ chối. Nhưng rồi… tấm thân nóng hổi của Ngọt cứ áp dần vào ông. Ngọt bảo, Ngọt và chồng sẽ đi khỏi nơi này, Ngọt sẽ quên tất cả… Hóa ra, hai người họ đã có dự định, toan tính từ trước! Họ đã lợi dụng tình cảnh của ông! Bỗng dưng cơn lửa giận trong ông  bừng bừng bốc lên… Thế mà ông cứ tưởng…! Nhưng… Ngọt cũng thật đáng thương! Cả người đàn ông kia nữa! Mà cũng đã hai mươi mấy năm rồi… Họ chẳng làm gì tổn hại đến ông và ông lại cũng đã có một gia đình hạnh phúc… Vậy mà… ông còn giận họ nữa sao!

“… Tôi cảm ơn anh… và mong anh tha lỗi! Ngày ấy, tôi giục Ngọt về hẳn với anh, nhưng Ngọt bảo làm vậy Ngọt cũng chẳng hạnh phúc hơn được… Chúng tôi ở trong đó đến khi bé Duyên được ba tuổi thì về lại  xóm Chùa…”

- Chú Thanh ơi! Chú làm sao thế?

Nghe tiếng Duyên hỏi thảng thốt, ông Thanh mới giật mình sực tỉnh. Ông phải nói với Duyên thế nào bây giờ nhỉ? Rằng ông là…

- Ông Thanh ơi! Mở cổng!…

- Đây rồi, sao về muộn thế?

- Cháu chào cô ạ! Cháu…

Không kịp nghe hết câu chào của Duyên, bà Dung đẩy mạnh cái xe máy vào sân, nói như hét:

- Ông có nhanh lên không! Mặc quần áo rồi sang bên Công an Phường xem thế nào! Thằng Thế …

Ông Thanh ngơ ngác:

- Thằng Thế làm sao hở bà? Có chuyện gì à?

- Chuyện gì! Ông cứ ở đấy mà hỏi! Lát nữa, công an họ gọi đến nhà cho mà xem. Chúng nó… Thằng Thế nhà mình nó… hút… hít trong nhà nghỉ kia kìa! Bị bắt rồi… Ối giời ơi, ông ơi! Ông làm Giám đốc mà chẳng dạy được con! Bây giờ nó hỏng rồi kia kìa… Ông Thanh ơi là ông Thanh!

Như có một viên đạn xuyên ngọt vào khoảng giữa ngực, ông Thanh ngã xuống bậc thềm, mắt chỉ kịp thu lấy hình ảnh người con gái có mái tóc ngăn ngắn màu hạt dẻ, vai khoác chiếc túi giả da đang cúi xuống bên ông làm rơi những giọt nước trong veo từ cặp mắt thoảng buồn ngơ ngác…

                                                                               Đọ Xá 10/02/2012