Truyện ngắn Pha Lê
NỒI CHÁO CỦA BÀ MẮNG
Bà đang ngủ, ngủ rất say. Cái quạt nan lúc đầu còn phe phẩy, giờ thì tuột, rơi hẳn xuống đất.
Trông bà thật thoải mái. Cái nốt ruồi cứ giật đều đều theo nhịp thở. Miệng bà nhai nhóp nhép cứ như đang thưởng thức một món gì ngon lắm! Chiếc ghế dựa to thế mà vẫn còn thừa chán chê phần người ra. Một chân bà gác lên cái bàn chặn lối đi lại( những lúc này dễ bị mất cắp lắm!). Ba bốn đứa trẻ nhếch nhác nối đuôi nhau bò mẹp dưới đất, chui qua “vọng gác chân ” của bà. Chúng thò tay bốc miếng cốm bỏ vào mồm nhai ngấu nghiến. Bỗng một đứa giật mình ho sặc sụa vì tiếng “ hắt xì” của bà. Mở choàng mắt, bà hét toáng :
-Á..à... bà thì bà chém phứt cái mớ đời nhà chúng mày nhá...!
Bà đứng chống nạnh, hai chân dạng ra choán hết lối đi. Bọn trẻ hết cách. Mạnh đứa nào đứa nấy phóng qua quầy hàng, vắt chân lên cổ mà chạy. Tuy vậy, vẫn không quên cuỗm theo một mớ bánh kẹo.
Bà dẫm chân bành bạch, không đuổi. Thây kệ, bà chỉ to mồm thế thôi, nhưng bà thương chúng mà! Chỉ tại chúng, nếu xin, bà cho ăn chán chê một thể. Chỉ bực một nỗi bà mất giấc ngủ. Mà giấc ngủ của bà vô cùng quí giá! Đêm, bà nào có ngủ được gì, cứ chong con mắt thay đèn. Âý thế ban ngày bà buồn ngủ tệ! Ngặt nỗi, nằm không ngủ, hễ cứ ngồi làm cái gì thì bà lại...ngáy. Lúc gọt trái bí chanh, khi đính cái khuy áo cho đứa bé hàng xóm...Có lần đang sang hộ lọ màu cho cái Tí, cơn buồn ngủ “hành quân thần tốc” đến. Bà gục xuống, cả khuôn mặt dính vào đám mực, đến hơn năm ngày mới cọ sạch. Khổ thân bà lắm!
Cái tên của bà cũng một “kì tích”. Ông cụ thân sinh đẻ được bốn người con. Đặt tên là: Măng, Tre, Nứa, Vầu. Bà là chị cả Măng, ngặt nồi bà hay la mắng nên mọi người gọi luôn là bà Mắng.
Tính khí của bà là thế, thích tham gia vào chuyện của người khác. Có một lần, đi chợ về trông thấy một đám người xúm đông nghịt. Bà tất tả chạy lại, thì ra con mẹ Mận đang bị ba người đàn bà túm tóc đáng túi bụi. Mọi người chỉ đứng nhìn, chẳng ai dám can ngăn. Bà quẳng vội mớ rau, xông vào hét bai bải:
-Ối làng nước ơi, chúng nó cậy đông hiếp người, ối làng nước ơi!
Rồi bà chụp quáng quàng vào ba người khiến họ chùn tay bỏ đi sau khi quẳng lại một câu xanh lét:
-Bà nhớ đấy nhé!
-Ừ bà đấy! Chúng mày làm gì bà nào!
Lúc ấy, trông bà mới cong cớn làm sao! Mới ngoa ngoắt làm sao!
Chẳng là con mẹ Mận ngày xưa đi thanh niên xung phong chống Mĩ. Hòa bình, Ủy ban xã cấp cho con đò chở khách sang ngang. Không chồng, thui thủi trong túp lều ở bến đò cây đa này. Chị em không biết mai mối từ đâu một người đàn ông để “xin” một đứa con cốt để khỏi tủi thân lúc tuổi già. Hơn hai mươi năm rồi, thằng bé lớn lên cứ đòi gặp cha. Con mẹ Mận đành phải cho địa chỉ. Dặn rõ ràng là chỉ được nhìn chứ tuyệt đối không được nhận. Khốn khổ thằng con không nghe lời mẹ...
Nhưng cũng bởi ông ta không có con trai mới nên nỗi!
Bà Mắng chỉ thương con mẹ Mận thật thà, hiền lành, cả đời không làm đứa trẻ giận.
Kể cái chuyện bà giúp đỡ mọi người thì có mà thâu đêm suốt sáng.
Nào là chuyện thằng cha cả Nhân say sưa bét nhè, đánh đuổi vợ con. Bà phải cho mẹ con nó tá túc bao nhiêu bận. Rồi cái đám con nhà cả Chanh không có tiền nộp phí gì đó để vào trường. Bà ủng hộ tất!
Năm nay bà ngoài sáu mươi rồi nhưng đêm hôm hễ nghe nhà ai “tối lửa tắt đèn” bà lập tức có mặt. Hình như ông Giời cũng chiếu cố cho cái thân của bà. Chẳng bao giờ tốn tiền thuốc thang. Cứ tí cảm là có thuốc Nam trong vườn, xông là khỏi ngay. Bà ăn uống cứ thương thương là. Mỗi bữa bà chỉ tròm trèm bốn bát cơm với vài quả chuối tiêu. Chẳng đáng là bao nhưng cũng có sức mà lo cho người khác.
Chỉ mỗi tội, bà hay bực mình. Hễ có ai làm bà cáu là cái “loa phóng thanh” cứ tự nhiên mở hết công suất. Rào rào như cào hến dưới sông, rồi cuối cùng vào nhà bê chén nước chè xanh đánh ực một hơi và bình thường như chưa có chuyện gì sất...
...Chiều nay bà Mắng phải dọn hàng sớm. Vì còn nấu cháo mang sang cho ông Thèn. Ông lão bên kia sông, sống một mình, đau ốm quanh năm. Mỗi người một hoàn cảnh, đều sống cô đơn. Bản thân bà không ai bắt buộc. Nhưng bà không thể ở với cậu con trai duy nhất trên thành phố ồn ào. Con trai rất thương mẹ. Hàng tháng vẫn gởi tiền về biếu mẹ. Thế bà mới có để mà giúp đỡ láng giềng. Chứ trông vào gian hàng “ tạp phí lù” của bà thì có mà ăn cám!
Chết tiệt, chiều hôm qua có trận mưa rào, không kịp hốt đống củi vào. Bắc nồi cháo đã lâu mà chưa nhừ. Khói um tùm. Ban sáng có tí việc, bà chạy chợ muộn. Thế nên chẳng còn tí thịt lợn nào. Ở cái chợ quê này chỉ bán một hồi là sạch sành sanh. Mặt trời lên già cây sào là tan chợ. May mà có chục trứng con mái Mơ vừa nhảy ổ. Định bụng mang sang nhà con mẹ Âng vừa ở cữ. Bớt lại hai quả để “gia cố” cho nồi cháo.
Vừa xuống bếp, trông thấy mấy con gà đuôi tôm bươi tứ tung đám tro. Điên tiết bà vung tay. Hai quả trứng bay vèo sượt qua mấy con gà, phóng luôn vào nồi cháo vỡ tan và đông đặc lại ngay. Bà Mắng luống cuống cầm muôi vớt lấy vớt để đám vỏ ra. Không thể, bà tặc lưỡi:
-Ôi dào, ăn vỏ lại có nhiều can-xi. Vô tuyến nói thế!
Bưng “cặp lồng” cháo, bà đi thật nhanh ra bến đò. Cô Mận đon đả:
-Bác lại nấu cháo hả? Khiếp, bác Thèn may mắn đáo để!
Bà ngường ngượng:
-Ơ, cái cô này! Mau chèo đò đưa người ta sang sông, không lại nguội cả !
Con Vàng nhác thấy bóng người quen, chạy ra vẫy đuôi rối rít. Bà vứt cho cái bánh đúc. Tội nghiệp, chủ đau ốm nó cũng gầy giơ xương!
-Bác Thèn đang làm gì đấy? Ăn bát cháo nóng này!
Khổ, nhà không có đàn bà cứ luộm thuộm thế này. Múc cháo xong bà loắng xoắng dọn dẹp:
-Nóng quá bác nhẩy!- bà phe phẩy quạt cho ông.
Ông Thèn nhai rào rạo, bà vội lấp liếm:
-À, tôi ...hầm ít sụn để ông ăn bớt nhức xương đó mà. Tôi...tôi lấy nước cho ông uống nhé!
Ông Thèn tủm tỉm:
-Cháo ...sụn ngon lắm, nhưng răng tôi yếu, ăn thế này là khỏi lắm rồi, cám ơn bà!
Bà bẽn lẽn( lúc này trông sao bà thật dịu dàng!):
-Tháng này bác lĩnh trợ cấp chưa? À này, cái nhà lão Phệ lợn mới đẻ được tám con đấy! Con nào cũng núng nính trông sướng cả mắt. Bác chóng khỏe để còn sang xem ông ấy cúng ông Chuồng, bà Chuồng chứ!
Quay sang , thấy ông Thèn đang chăm chú nhìn mình. Bà vội liếc ra sân, nơi đàn ong đang say sưa hút nhụy đám hoa bầu hoa bí mới nở đang leo chung một giàn. Đã về chiều, nhưng ánh nắng hình như còn bao trùm, lan tỏa trong không gian rộng lớn, làm cho mọi vật càng thêm bừng sáng, lung linh biêng biếc...
..
.Bà Mắng đang lúi húi khoanh lại cái ổ cho con gà chuẩn bị ấp thì có tiếng ồn ào ngoài ngõ. Chưa kịp chạy ra đã nghe bà Tơi luyến thoắng:
-Ra mà xem này các ông bà ơi! Anh Trúc con trai bà Mắng đi ô tô về làng này. Thế là người làng ta có ô tô rồi nhé! Bà Mắng ơi! Bà sướng nhất đấy nhé! Bà hoành tráng nhất làng rồi nhé!
Từ trên xe, một người đàn ông khoảng trên bốn mươi tuổi trong bộ đồ đắt tiền nhưng không giấu được vẻ quê mùa, bước xuống nhanh nhẩu:
-Cháu chào các bác! Các bác vẫn khỏe chứ ạ? Làng ta năm nay được mùa nhỉ!
Mọi người tranh nhau trả lời,náo nhiệt , chẳng hiểu mô tê gì. Ai cũng hãnh diện!
Bà Mắng ngẩn người. Con trai bà đấy!
Đó là nhờ cái tinh tú của bà truyền cho !
...Cơm nước xong, anh Trúc thủ thỉ với mẹ:
-Hay là mẹ bán nhà lên thành phố ở với chúng con! Con sẽ yên tâm hơn, mẹ nhé!
-Tôi thì tôi chẳng đi đâu cả- Bà nhấm nhẳng- Đẻ ra ở đây, tôi xin chết ở đây. Các anh chị cứ yên chí lớn. Có bà con láng giềng, tôi không chết khô đâu mà lo! Nếu có thì tôi chỉ chơi dăm bữa với thằng cháu đích tôn của tôi thôi!
Anh Trúc không dám lên tiếng nữa, anh cũng rất hiểu mẹ. Đến bên mẹ anh âu yếm đấm lưng cho bà...
Thật ra, không chỉ muốn lên thăm thằng cháu cưng mà bà còn một việc khó nói..Dù gì thì bà cũng phải ngồi lên chiếc ô tô hoành tráng kia, chí ít cũng một lần! Đó là điều mơ ước của bất cứ ai trong làng này.Bà sẽ gởi cô Mận chăm sóc ông Thèn. Chỉ mươi mười lăm hôm, không nhiều.
Bất giác, bà cười một mình...
Theo sự chỉ đạo của bà, tất cả cụ ông, cụ bà trong làng đều được anh Trúc lái xe chở đi một vòng.
Loanh quanh trong nhà con trai mới mấy ngày mà bà đã chồn chân. Khiếp, con bà chuyển sang kinh doanh kiểu mới! Có mấy chục cái vô tuyến sắp thành bốn dãy, không có cần ăng-ten. Mỗi cái chiếu một kiểu khác nhau.Trẻ con ở đây mồm nhai nhóp nhép suốt ngày nên béo ú. Chẳng như trẻ làng bà đen thủi, gầy nhom. Hình ảnh gì người không ra người, ngợm không ra ngợm cứ di chuyển loạn xạ. Chẳng bù, làng có cái vô tuyến mấy chục người xúm lại, thế mới là xem!
Ở đây tuy náo nhiệt nhưng bà cảm thấy hiu quạnh, trống rỗng. Hai vợ chồng anh Trúc và thằng cháu đi cả ngày. Tối về ăn vài miếng rồi lại vào phòng hí hoáy trên vô tuyến. Con bé giúp việc làm quần quật cả ngày. Mà muốn cũng chẳng biết nói gì. Ở làng, có ấm chè ngon mới hãm đem ra mời nhau. Tán hươu tán vượn, vui với niềm vui của nhau, buồn hộ nỗi buồn của hàng xóm.Bà Mắng bỗng nhớ con Vàng, nhớ giàn hoa bầu hoa bí...
Bà quyết định về quê mặc cho anh Trúc hết lời năn nỉ.
Ngồi trên xe đóng kín cửa nhưng không khí vẫn lắm thế! Nhà nước giỏi thật, sản xuất chiếc xe bé tẹo mà trữ được nhiều không khí mát đến tê cả người! Nhưng thật lòng bà vẫn thèm cái hương thơm của lúa, của mùi bùn, mùi rơm rạ..Nó không béo ngậy như các loại bánh kẹo cao cấp ở thành phố. Nhưng mùi thơm của nó khiến cho người ta nhẹ nhàng hơn, ấm cúng hơn. Nó như một sức mạnh thiêng liêng gắn kết giữa người và đất, giữa người với con người, từ bao đời.
Mãi suy nghĩ, xe về đến nhà lúc nào không hay.
-Bọn trẻ đâu, đến đây bà chia quà thành phố nào!
Chưa dứt câu, không biết tữ xó xỉnh nào cả vài chục đứa vây kín chiếc xe. Chúng đã quen với điều này.
Lỉnh kỉnh năm sáu túi xách to vẫn không đủ chia. Qùa của người lớn bà sẽ đích thân đến biếu. Bọn trẻ bóc kẹo bánh ăn ngay tại chỗ. Thứ bánh màu đen dính hàm răng, chúng nhe ra cười, đáng yêu làm sao!
Chiều nay, bà Mắng lại nấu cháo, với thịt sườn hẳn hoi! Có thêm ít đỗ ngự cho bùi hạt cháo. Hộp sâm Triều Tiên bà nhờ con trai mua tận Hà nội, lát mang sang biếu ông Thèn. Chắc giàn bầu đã kết trai xinh xinh? Con Vàng có béo lên tí chút?
Củi hôm nay khô giòn. Lửa cháy to. Nồi cháo sôi sùng sục.
Bà vẫn chất thêm củi vào thật nhiều. Ngọn lửa ôm tròn nồi cháo nhảy múa.
Bên bếp lửa, bà thấy lòng mình dịu mát.
Cháo chín. Bà múc nhanh.Không quên gói sâm Triều Tiên.
Rồi bước nhanh ra bến đò.
Sóc Trăng tháng 5-2005