Cuộc thi thu hút nhiều người tham gia; từ những tác giả đã thành danh như Hoàng Vũ Thuật, Văn Chinh, Ngô Minh, Inrasara, Nguyễn Hữu Hà, Nguyễn Thanh Mừng, Nguyễn Thị Ngọc Hà, Hữu Việt, Nguyễn Thuý Quỳnh, Văn Công Hùng, Nguyễn Việt Chiến, Nguyễn Ngọc Phú, Ngọc Bái, Nguyễn Thanh Xuân, Cao Hạnh, Võ Sa Hà, Nguyễn Văn Hiếu, Vũ Thành Chung, Bình Nguyên, Hải Đường, Bùi Quang Thanh, Bình Nguyên Trang,Vi Thuỳ Linh, Đoàn Mạnh Phương, Hàn Thuỷ Giang, Lê Vĩnh Tài, Phạm Đương, Hồ Thanh Điền, Thai Sắc, Hương Đình, Nguyễn Thị Ánh Huỳnh, Mai Nam Thắng…đến những người làm thơ trẻ hoặc mới xuất hiện như Trần Đăng Huấn, Đỗ Doãn Phương, Nguyễn Thị Anh Đào, Huỳnh Thuý Kiều, Lam Hạnh, Thanh Yến, Nguyễn Trọng Luân, Đoàn Văn Mật, Hoàng Chiến Thắng, Yên Khương, Đàm Thuỳ Dương, Võ Ánh Hồng, Mai Trâm, Nguyễn Quang Việt, Lữ Thị Mai, Ngô Bá Hoà, Ngô Thị Thanh Vân, Lý Hữu Lương, Thanh Tuyền, Hoàng Tố Nga, Lê Ngân Hằng, Hoàng Thanh Hương, Vũ Thị Huyền Trang…

Tuy nhiên, với một cuộc thi văn chương cái đích cuối cùng nhằm tới không nằm ở số lượng mà chính là chất lượng nghệ thuật trong tác phẩm. Thơ hiện nay được mở rộng về nội dung đề tài, không gian và đa phong cách với số người cầm bút ngày càng tăng nhưng trong suy nghĩ của một bộ phận công chúng thì thơ Việt đang mất mùa. Bằng chứng rõ nhất là giải thưởng Hội Nhà văn hai năm nay liên tiếp vắng bóng thơ. Đó là thách thức lớn nhất của mọi cuộc thi thơ mà Văn nghệ quân đội không phải là trường hợp ngoại lệ. Vậy, đánh giá nhìn nhận như thế nào về nửa chặng đường cuộc thi thơ Văn nghệ Quân đội cho đúng với những gì nó đã có? Theo ý chúng tôi sự đánh giá phải dựa trên chất lượng nghệ thuật tác phẩm trong sự đối chiếu với thể lệ, mục đích, nội dung của cuộc thi. Không được dễ dãi và cũng đừng nên khắt khe, cái hay tuyệt đỉnh trong văn học bao giờ cũng hiếm, rất hiếm.

Có bạn viết gửi thư cho chúng tôi hỏi rằng: có phải Văn nghệ Quân đội chỉ in thơ về đề tài chiến tranh và người lính? Chúng tôi đã trả lời rằng, Văn nghệ Quân đội chấp nhận mọi đề tài, mọi nội dung tốt và mọi xu hướng, phương pháp sáng tác đích thực và thực tế những gì in trên Tạp chí đã nói lên điều đó. Bên cạnh những bài thơ dự thi viết về chiến tranh - người lính, có không ít bài thơ về quê hương đất nước, về tình yêu, thế sự. Những góc khuất tâm hồn, những thân phận con người, cả chuyện tâm linh thể hiện trong thơ chưa bao giờ vắng bóng trên Văn nghệ Quân đội. Thơ viết theo lối truyền thống hay cách tân có chất lượng đều được Tạp chí trân trọng giới thiệu, không có sự thiên vị về một phía nào. Chúng tôi tin bạn viết, bạn đọc đã nhận ra điều đó nên đối tượng tham gia cuộc thi này hội tụ nhiều thành phần, thế hệ; có nhà thơ nhà văn chuyên nghiệp và cũng có người sáng tác không chuyên, có các cây bút đang khoác áo lính và cũng có người làm thơ ngoài quân đội, có các cựu chiến binh và cũng có chiến sĩ trẻ, có các bậc trí thức và cũng có công nhân, nông dân, có tác giả đã từng giành giải thơ Văn nghệ Quân đội và cũng có người lần đầu gửi bài tới, từ Cực Bắc Tổ quốc đến Đất Mũi Cà Mau, Trường Sơn ra Trường Sa, trong nước và ngoài nước…Cuộc thi là của mọi người, bình đẳng, không phân biệt người đã nổi tiếng hay chưa, quen thuộc hay lạ lẫm. Nhân đây, cũng muốn nhắc lại, trong một số cuộc thi trước đây có tác giả được giải thưởng Văn nghệ Quân đội nhưng chúng tôi chưa hề biết mặt.

Mới nửa chặng đường nhưng thơ dự thi Văn nghệ quân đội phong phú về đề tài nội dung phản ánh và đa dạng trong phong cách thể hiện.

Mảng thơ viết về đất nước quê hương, chiến tranh và người lính vẫn chiếm một vị trí đáng kể. Trong nhiều bài thơ dự thi cái nhìn, cách cảm về Tổ quốc, về người lính trong thời chiến và trong thời bình, theo chúng tôi có sự sâu lắng, rộng mở hơn, tiếp cận hiện thực ở những tầng vỉa mới, mạnh dạn nói lên những điều trước đó ta còn ngại ngần né tránh hoặc thể hiện hời hợt nông cạn. Đọc Thời đất nước gian lao của Nguyễn Việt Chiến, Nỗi đau Quảng Trị của Hoàng Công Danh, Cây cau vườn mẹ của Văn Chinh, Điểm danh đồng đội của Nguyễn Trung Nguyên, Nước mắt tháng Ba của Nguyễn Trọng Luân… chúng ta thấy thơ viết về đất nước, chiến tranh thật hơn dù đó lắm khi là sự thật bi thương nhức buốt. Người lính và thân nhân của họ sau chiến tranh trong cái nhìn của những người làm thơ trẻ như Hoàng Chiến Thắng (Bà tôi), Võ Thị Ánh Hồng (Mảnh gương)…cũng đầy thân phận. Sự tri ân, cảm thông trong những bài thơ như thế làm cho chúng ta rưng rưng xúc động. Điều mà chúng tôi đón đợi nhất là các tác phẩm viết về người lính thời bình. Dù còn quá ít ỏi và có thể chưa xuất sắc nhưng những Hào phóng thềm lục địa của Nguyễn Thanh Mừng, Lính Đất Mũi của Phạm Đương, Ngày về phép của Thanh Yến, Vợ lính của Dương Thuý Mỹ…cũng đã được bạn đọc chú ý. Chúng tôi nghiệm ra rằng: thơ viết về cái chung, cái rộng lớn bằng tình cảm và trách nhiệm công dân trong sáng vẫn còn chỗ đứng trên thi đàn. Đề tài Tổ quốc và Người lính chưa lỗi thời và có lẽ tồn tại mãi với hành trình xây dựng và bảo vệ đất nước của dân tộc ta. Bởi một lẽ rất giản dị là tình yêu Tổ quốc chẳng bao giờ cũ và thừa cả.

Tuy nhiên, mảng thơ thế sự, tình yêu vẫn chiếm số lượng nhiều hơn cả. Nó thực sự phong phú về nội dung và đa dạng trong bút pháp, có những tìm tòi đổi mới đáng lưu ý mà lực lượng nòng cốt tiên phong vẫn là những người làm thơ trẻ. Tạo ra diện mạo mới về nghệ thuật cho thơ dự thi trên Văn nghệ Quân đội 2008 – 2009 có lẽ phải kể đến những người này. Nhân tình thế thái và tình yêu được cảm nhận và phản ánh đa chiều, đa tầng với sự biểu hiện đa dạng cởi mở về nghệ thuật; truyền thống và hiện đại đều góp mặt. Một số chùm thơ, bài thơ của Vi Thùy Linh, Ngô Thị Thanh Vân, Hàn Thuỷ Giang, Đỗ Doãn Phương, Huỳnh Thuý Kiều, Hoàng Thuấn, Đàm Thuỳ Dương, Lam Hạnh, Nguyễn Thị Ánh Huỳnh, Lê Vĩnh Tài, Nguyễn Thuý Quỳnh, Nguyễn Chí Hoan…ít nhiều đã tạo được sự mới mẻ cho diện mạo thơ Văn nghệ Quân đội trong năm qua. Ở đây, kỳ thực chúng tôi mới làm được cái việc điểm danh đội ngũ còn đi sâu vào đánh giá chất lượng tác phẩm dự thi e phải chờ một dịp khác, khi ban sơ khảo và sau đó là chung khảo làm việc.

Nhìn tổng quát, cuộc thi thơ trên Văn nghệ Quân đội tuy mới qua nửa chặng đường đã tạo được nền khá vững. Thật chẳng gì vui hơn khi sau cuộc thi này chúng ta phát hiện ra được những gương mặt thơ mới, trẻ trung và những bài thơ hay.

Chặng cuối cuộc thi mới là giai đoạn sôi động, chứa những bất ngờ thú vị, những “tác  phẩm tinh nhuệ” nhất chắc chắn sẽ được tung ra trong giai đoạn này. Chúng tôi đang chờ những bài thơ dự thi hay gửi về Văn nghệ quân đội. Nhân đây cũng xin nhắc lại để các bạn an lòng là tất cả thơ gửi về Toà soạn đều được đọc và phân loại nghiêm túc, không bỏ sót bài nào. Các bạn cũng đừng vân vi gì hết về đề tài và cách thể hiện; mọi bài thơ hay đều được hưởng quyền bình đẳng khi vào xét giải.
Những gì đã có trong cuộc thi hứa hẹn sự khởi sắc, bứt phá để đi tới đích một cách vui vẻ. Chúng tôi và các bạn chắc không ai không thấm thía rằng, làm được một bài thơ hay, thậm chí chỉ một câu thơ hay thôi cũng lao tâm khổ tứ biết bao; có tài, có tâm nhưng nếu Trời không cho mình cái khoảnh khắc thăng hoa cảm xúc và loé sáng trí tuệ thì sự thành công đôi khi xa vời vợi. Chỉ có thực sự đắm mình vào cuộc sống, chỉ có hết lòng với thi ca, chỉ bằng lao động nghệ thuật nghiêm túc…may ra cơ hội ấy mới đến.

Vài lời gọi là tâm sự với các bạn viết, bạn đọc nhân nửa chặng đường thi thơ Văn nghệ quân đội đã đi qua. Chúc các bạn thành công trong cuộc thi này.

NGUYỄN HỮU QUÝ

Nguồn: VNQĐ