Giai thoại văn nghệ

Người lấy nước ao làng làm mực viết

Nguyễn Anh Đào

Khi nghỉ hưu, nhà văn Ngô Ngọc Bội về quê sống với người vợ già, lấy nhau từ khi bà mới 17 tuổi. Ông về mà không đem theo chút bụi bặm hai mươi năm ở chốn đô thành. Chỉ có "hương đồng gió nội" lúc mang đi, ông lại mang về nguyên vẹn. Là Hội viên hội Văn nghệ tỉnh, hằng năm, có họp hành, hội thảo, ông lại về Việt Trì gặp gỡ anh em. Những lần ấy gặp tôi, ông cứ khen tôi giỏi, già mà đi được xe máy. Còn ông thì chịu. Ngay khi còn ở dưới Hà Nội, anh em cơ quan họ mê Đờ-rem, mê Cúp còn hơn là mê văn chương. Nhưng ông thì chẳng bao giờ nghĩ đến. Rồi ông nhắc đến cái lần tôi đưa ông đi nghĩa trang viếng Hoàng Hữu để rồi ông cám ơn, không biết là đến lần thứ mấy, và cuối cùng ông không quên bảo tôi: "Hôm nào lên nhà mình chơi". Tôi ậm ừ nhận lời, nhưng thực lòng thì cũng chẳng biết hôm nào đi được.

May quá, dạo cuối tháng Tư vừa rồi, Câu lạc bộ thơ Cẩm Khê mời tôi lên dự kỷ niệm ba năm thành lập. Không ngờ tôi lại gặp nhà văn Ngô Ngọc Bội. Sau khi ông phát biểu giao lưu cùng các nhà thơ làng, nhà thơ xóm với một tình cảm rất nồng thắm, tôi hỏi: "Một nhà văn lớn như bác mà cũng tham gia cái câu lạc bộ mèng này à?". Ông bảo: "Lớn bé gì. Vui thì chơi. Anh em người ta trọng mình, tôn vinh mình thì mình phải trọng người ta, hòa nhập với người ta chứ. Mà đã về làng rồi thì nhà văn với bác nông dân có khác gì nhau. Tớ vẫn phải dọn ao thả cá, cuốc vườn trồng rau, rồi đi họp xóm, họp thôn, sinh hoại Hội Người cao tuổi, bàn việc làm đường, làm nhà trẻ rồi sinh đẻ kế hoạch, bận lắm. Giờ chỉ không có leo cọ được thôi. Đây này, cậu xem tới, toàn sẹo là bởi gai cọ nó cứa đấy". Bác chìa hai cánh tay đầy sẹo ra. "Tớ leo cọ giúp cả làng. Người ta đi học cấp hai, cấp ba, tớ chỉ học hết Sơ học yếu lược thời Tây, rồi nghỉ, đi trèo cọ thuê. Kháng chiến thì đi bộ đội, rồi viết văn…". "Thấy bảo bác đang viết tiểu thuyết tự truyện nghìn trang kia mà". "Viết chứ! Viết đến khi nào không viết được nữa thì thôi".

Lần này thì Ngô Ngọc Bội không phải mời, tôi bảo: "Họp xong, chúng em đến thăm nhà bác".

Đi dọc bờ sông Thao đến xã Phù Khê. Còn một quãng đường bê tông nữa thì đến xóm dân cư có mấy cái ao và um tùm những mít với hồng xiêm, ông Bội chỉ tảy: "Nhà tớ đấy". Chiếc xe bốn chỗ ngồi phải lượn lẹo mãi mới chui qua được cái cọc bê tông dựng chắn hai bên đường. Họ làm thể đế ngăn xe lớn, không cho xe tải làm sao vào được. Có mà lăn cổ xuống ruộng". - Ông nói.

Ngôi nhà ngói năm gian, đủ tiện nghi, bàn thờ gia tiên, phòng khách, phòng viết. Phía trước là sân, là ao, là chuồng gà, chuồng lợn, vườn hồng xiêm… và bà Bội quần nái đen, áo tím đang quét dọn. Khi nhà văn gọi: "Có khách này, bà ơi!", bà Bội dựng chổi vào gốc hồng xiêm, vội chạy vào đi pha nước. Chủ và khách cùng đứng trước sân ngắm cảnh. Ngô Ngọc Bội nói với tôi:

- Lúc ngồi trên xe, cậu hỏi: tớ nghỉ, sao không ở Hà Nội lại về quê. Đấy, các cậu xem, Hà Nội so bằng đây thế nào được. Tớ ở dưới ấy là để làm việc. Còn nghỉ thì phải về quê với bà ấy chứ. Con cái đi cả, một mình bà ấy trông vườn, trông ao không xuể. Lại còn mấy cuốn tiểu thuyết nữa, phải viết cho xong. ở dưới ấy viết sao được.

- Thế Ao làng là ao nào?

- Ao làng rồi thành ao hợp tác. Ao hợp tác rồi thành ao gia đình. Ao gia đình rồi lại thành ao làng. Lằng nhằng vẫn chỉ là chuyện về cái anh nông dân cả. Mà nói về nông dân, thì mình phải có tới trên hai trăm bài ký, truyện ngắn đã in. Thôi thì nông dân làm cải cách, đánh địa chủ, nông dân vào hợp tác rồi ra hợp tác, nông dân đói, nông dân cưỡi xe máy, lên nhà tầng, nông dân bỏ làng, làng lên phố, rồi nông dân kêu cứu, nông dân đi kiện… Trăm thứ nó xoay quanh cái ao làng, viết đến chết cũng không hết chuyện.

- Thế thì tốn giấy tốn mực lắm, bác nhỉ?

Ông nhà văn đang gật gù thì một anh cùng đi khôi hài:

- Thì bác cứ lấy nước ao làng mà làm mực viết.

- Đúng thế.

Bà Bội rót trà mời. Còn ông Bội thì lấy cái ấm tích trong ủ rót riêng cho mình chén khác.

- Tớ quen uống cái anh nước lá vối. Ngon lắm! ở Hà Nội không có. Hồi làm việc dưới ấy, bà nhà tớ cứ phải gửi xuống.

- Thế thì nhất bác rồi còn gì. Nó quý hơn cả chè Long Tỉnh mà vua Càn Long hay uống đấy. Bác biết không, bước vối là loại nước uống dành cho gái đẻ, tránh được hậu sản, trẻ con tu sữa mẹ khỏi lo sài, đẹn, ghẻ, lởi, hăm, hoi…

- Hẳn nào tớ tám mươi tuổi rồi mà vẫn chưa thấy già. Bỏ mẹ thế! Nhưng nếu được cái anh vối trồng cạnh bờ ao thì lại càng quý.

Cạn một chầu nước mà chuyện vẫn chưa vãn. Chủ nhà mời chúng tôi ở lại chơi để ông xuống ao đánh cá lên uống rượu. Chúng tôi từ chối:

- Thôi, để khi khác. Trưa nay chúng ta vừa uống rượu say mèm với đủ loại cá trên khách sạn Đảo Ngọc rồi, chỉ còn thiếu canh cá sấu nữa thôi. Có cá sấu họ nuôi đấy nhưng là cá cảnh.

Tiễn chúng tôi ra tận đường cái, cả hai vợ chồng nhà văn Ngô Ngọc Bội dặn đi dặn lại: "Nhớ hôm nào lên, ngủ lại chơi uống rượu cá nhé!".

Nguồn: Văn nghệ