ĐỖ QUYÊN
Lòng hải lý
(Trích trường ca)
“Hãy sống như
những con tàu
phải lòng
muôn hải lý,
Mỗi ngày
bỏ
sau lưng
nghìn hải-cảng-mưa-buồn!”
Trần Dần
SÁU
Cái chết rình ta
- thợ săn rình hổ thọt
Biết vậy vẫn ra rìa rừng
Ta cất lời ca
hòa nhịp lòng
Ta kinh viện mang trên thi thể quan tài mở nắp
An thần niềm đau
Ta cách tân diễu cợt tử thần
nhẹ như đá tảng ngáng đường tráng sỹ
Chết phi lâm sàng với bác sỹ
là chết lâm sàng của kẻ làm thơ và của kẻ độc hành
Đường hẹp lại khi hành nhân nằm mãi
Những con thuyền thêm một chốn bơ vơ
Tiếng gọi đò lỗi nhịp
Hải cảng buồn hơn mưa
Đảo với biển để tang bằng cách khác
Mặc đất liền đã khóc cạn đường
Sống bên đảo và cùng biển thức
thì chết làm giấc mộng cuối cùng
Mây gió sẽ còn theo
Nắng thẳng tới hồn
Mặt trời không đổi mặt
Em
và những người đàn bà khác của tôi
thì sao?
Mỗi người đàn bà của tôi làm một con đường -
- Và em không ngoại lệ -
Tử thần
mọi nơi
toan tính
đặt tôi nằm lại lề đường
Bao lần
Tôi ôm mặt
trước tiền nhân quoắt trong mộ chí
vòm đất nâu cong không quá cổ chân
Mỗi nấm mồ mở dấu ngoặc đơn bé
Tôi hoài tưởng những đôi bàn chân đã là cặp gươm vạch sáng suốt dặm trường
đang thâm teo về hai chiếc đũa lệch
Bao nhiêu? Bao nhiêu
nhành hoa
hạt lệ
từ những người đàn bà của họ
rủ lên?
Cao sáng nhất trần gian
là những nấm mộ mồ côi thấp thắp tỏ đường dài
Chúng ta sẽ không hạnh ngộ,
tử thần kia
đừng đợi!
Mỗi người đàn bà của tôi làm một dòng sông –
- Và em không ngoại lệ -
Tôi đâu trôi hai lần
Bởi đã chết
chết một lần
trên đấy
Em là ai trong những người đàn bà đó của tôi?
Ai trong những người đàn bà đó của tôi là em?
Mỗi người đàn bà của tôi làm một ngôi nhà –
- Và em không ngoại lệ -
Đêm ngày nghỉ lại
Những ngôi nhà
các ô cửa sổ hát với sông, biển
cửa chính nói chuyện với những con đường
Tôi luôn mở những người đàn bà
Cái chết lẻn vào
những căn nhà tôi không thể đóng bảo hiểm với đời
Mỗi người đàn bà của tôi làm một bến tàu
mỏ neo cặp vú
bão xoáy rốn bằng
tàu tôi vẫn ụ
mù sương
khói phủ vành tang eo vịnh
mà em không là ngoại lệ
Mỗi người đàn bà của tôi làm một vòm trời
những lúc cánh rã mệt
toan đánh đổi sự hân hưởng vòm trời kế tiếp
bằng tiếng hót cuối cùng bên bụi mận gai
mà em không là ngoại lệ
Mỗi người đàn bà của tôi làm một sân ga
(kiểu Nguyễn Bính chia ly)
mà em không là ngoại lệ
trên cuộc hành khổ
Mỗi người đàn bà của tôi làm một nấm mồ
và em
không là ngoại lệ.
BẢY
Mũi tên, mũi lao
có thể trở lại chân người
Gió, nắng cản tầm địa chỉ
Địa lý phá lực
Lịch sử chọc ngang
Tấm bia tội nghiệp
giương mặt điếm
Thuốc tẩm đầu hàng
Đường tên đường lao không quá tầm nhìn
bởi tầm nhìn không quá một cung đường
Tay thiện xạ chồn gân
thì chân tên chóng mỏi
Hơn chó
mũi tên ngọn lao trung thành
tìm chân cung chân người
phủ phục
Chó vẫy đuôi hôn chồm tim người
Mũi tên khóc bằng thuốc độc
Nhân loại bắt đầu vô nhân đạo
lúc mũi tên hiện đại hóa đạn chì
ngọn lao thành hỏa tiễn
Những viên đạn phóng ra
thiếu trách nhiệm
là luồng tinh trùng đĩ đực
bất thành nhân
quên cội nguồn, địa dư và sử ký
thực hành chức năng đồ tể
quáng mù
không sở hữu tầm nhìn
không gọi kêu hậu duệ
tan tành xác
Điểm chúng đến nấm mồ cho chúng
Tính cứu cánh bao che cái vô đạo đó
Hãy khước từ những viên đạn
cũng như khước từ làm những viên đạn!
Những mũi tên
có thể không trở lại
Ngập trong đích
chúng xấu hổ trong sự hạ sát
chúng tự hào trong việc chỉ đường
Gọi những gan bàn chân
Vạch dài các ngõ lối không ngờ tới
Không cưỡng đoạt cùng phá hủy
như các viên đạn
các mũi tên lao đi
mở phá
chinh phục
những khoảng trống không - thời gian
Tội của tên, lao
nhẹ như tội của con chiên hủ hóa
Trong cuộc đời không bao giờ vô tội
những cây lao
ném tất cả về phía trước
một tầm nhìn sở hữu
một đường bay ít ngờ
Trong cuộc đời không bao giờ hết tội
nhận đón các mũi tên
làm đích cho một khoảng không mới
làm mốc cho một thời mới
đẩy tất cả lại
phía sau
Mũi tên
vẽ rộng thời gian
Cây lao
thông rộng không gian
Phía trước
ngời ngời!
Đảo Vancouver, tháng 5-1997 (Tu chỉnh, tháng 8-2009)
ĐỖ QUYÊN